Potentieel voor combinatie wind- en zonne-energie op zee

Het SWiM-project onderzoekt de integratie van drijvende zonnepanelen in Belgische offshore windparken voor efficiënter ruimtegebruik.

Generieke afbeelding van windturbines op zee met drijvende zonnepanelen ertussen, rustige zee, bewolkte hemel.
AI

Generieke afbeelding van windturbines op zee met drijvende zonnepanelen ertussen, rustige zee, bewolkte hemel.

Het SWiM-project onderzoekt de technische, ecologische en ruimtelijke haalbaarheid van het combineren van drijvende zonnepanelen met offshore windparken in de Belgische Noordzee.

België heeft de afgelopen twee decennia een sterke positie opgebouwd in offshore windenergie. Nu steeds meer hernieuwbare energie op zee wordt geproduceerd, draait de vraag niet langer alleen om hoeveel energie we op zee kunnen opwekken, maar ook om hoe we de mariene ruimte en offshore-infrastructuur efficiënter kunnen benutten. Het SWiM-project bracht zes partners uit de industrie en de wetenschap samen om te onderzoeken hoe Offshore Floating Photovoltaics (OFPV), of drijvende zonnepanelen op zee, op een technisch haalbare, ecologisch duurzame en ruimtelijk efficiënte manier kunnen worden geïntegreerd in offshore windparken in de Belgische Noordzee. SWiM ging na hoe offshore wind en zonne-energie binnen hetzelfde gebied kunnen worden gecombineerd, zodat beide energiebronnen elkaar aanvullen en de beschikbare ruimte en infrastructuur op zee optimaal worden gebruikt.
Binnen werkpakket 5, gecoördineerd door De Blauwe Cluster, onderzocht SeaVolt hoeveel drijvende zonne-energie kan worden geïntegreerd in de bestaande oostelijke zone en de toekomstige Prinses Elisabethzone. Daarbij werd gekeken naar de beschikbare ruimte tussen de windturbines en de capaciteit van de elektrische infrastructuur op zee. De studie focuste uitsluitend op wat technisch mogelijk is; kosten en economische haalbaarheid werden niet meegenomen.
In het basisscenario kan technisch gezien tot 1,5 MW aan drijvende zonne-energie worden geïntegreerd per 1 MW offshore windenergie. Daarbij zou ongeveer 6% van de mogelijke zonneproductie verloren gaan. Afhankelijk van de veiligheidsafstand tussen de zonnepanelen en de windturbines is er binnen de Belgische offshoreconcessies ruimte voor 3,2 tot 8,2 GW aan zonnepanelen op zee.
Bij een afstand van 300 meter tot de windturbines zouden drijvende zonnepanelen jaarlijks ongeveer 7,4 TWh extra hernieuwbare elektriciteit kunnen produceren. Alleen al in de bestaande oostelijke zone zou dit de jaarlijkse productie van hernieuwbare elektriciteit met ongeveer 45% kunnen verhogen ten opzichte van de offshore windproductie in 2025. In een ander scenario, met grotere toekomstige windturbines en 2 MW zonne-energie per MW windenergie, zou ongeveer 11 GW aan zonnecapaciteit op zee kunnen worden geïnstalleerd, goed voor een jaarlijkse elektriciteitsproductie van bijna 9 TWh.
Een opvallende conclusie is dat niet de beschikbare ruimte op zee, maar de capaciteit van het elektriciteitsnet waarschijnlijk de grootste beperking vormt voor een grootschalige uitrol. Binnen de Belgische offshore windconcessies lijkt er een aanzienlijk fysiek potentieel voor drijvende zonne-energie te bestaan. De uitdaging ligt erin die extra productie te integreren in de offshore elektrische infrastructuur. Door wind- en zonne-energie te combineren, kan bestaande en toekomstige offshore-infrastructuur veel intensiever worden benut.
Het belang van de SWiM-resultaten gaat verder dan drijvende zonne-energie alleen. SWiM laat zien hoe offshore windzones kunnen evolueren naar zones voor meervoudig gebruik, waar verschillende activiteiten de mariene ruimte, infrastructuur en diensten delen. De combinatie van offshore wind en drijvende zonne-energie kan een van de eerste concrete stappen in die richting zijn. Van meervoudig ruimtegebruik naar Mariparks, geïntegreerde offshore gebieden waarin hernieuwbare energie de ruggengraat vormt voor verschillende activiteiten binnen de blauwe economie, zoals milieumonitoring, biodiversiteitsversterking en aquacultuur.
De resultaten van SWiM geven een concreet beeld van hoe dergelijk meervoudig gebruik eruit kan zien. Er zijn echter piloot- en demonstratieprojecten nodig om de risico's van drijvende zonne-energie op zee verder te verkleinen en de integratie ervan onder reële omstandigheden te testen. Ook veilige elektrische integratie, verankeringsoplossingen, passende regelgeving en contractuele afspraken zullen zich verder moeten ontwikkelen. Voor België, dat al een voortrekkersrol speelt in offshore windenergie, wijst SWiM op een mogelijke volgende evolutie: van offshore windparken naar wind + zon, vervolgens naar breder meervoudig ruimtegebruik en uiteindelijk naar geïntegreerde Mariparks.
Informatie opgesteld op basis van de officiële bron: De Blauwe Cluster — Nieuws (19/11/2026)